Kasteel Oost - Eijsden (Oost Maarland)

  • Informatie
  • Gegevens
  • Documentatie
  • Media
  • Domein
  • Wikipdia

Naam:

Oost

Adres:

Kasteellaan 1, Eijsden (Oost Maarland)

Bezoek mogelijkheden:

Nee

Omschrijving:

(RCE) Kasteel. Gebouw met 11e eeuwse woontoren als kern, een gedeelte met traptoren uit 1548 en uitbreidingen uit 1674 en XVIII B. In 1848 en 1958 zeer ingrijpend gewijzigd.

Bouwtype:

Kasteel

Huidig gebruik:

Woning en atelier

Adres:

Kasteellaan 1

Plaats:

Eijsden (Oost Maarland)

Gemeente:

Eijsden-Margraten

Rijksmonument:

15519

Omvang monument:

Kasteel

Documentatie:

  • Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Dossier Oost, Zeist, Documentatie historische buitenplaatsen.

Literatuur:

  • Caumartin, C., 'Souveniers de Promenades à Eysden (et ses environs)' in: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Duché de Limbourg, 4(1867), p. 411-420.
  • Cornips, T. et al. (red. Teun Roosenburg), Kasteel Oost en zijn kunstenaars, Venlo, Van Spijk, uitgave ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Kasteel Oost, 1991, 155 p.
  • Crassier, Louis baron de, Dictionnaire historique du Limbourg Neerlandais, de la période féodale à nos jours, 2 delen, (opnieuw gepagineerde overdruk met index uit Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 1930-1937), Maastricht, Van Aelst, p. 93.
  • Eversen, J.M.H., 'Begrafenis van joncker Hendrik van Holzet genaamd Oost tot Liebeek en diens echtgenote Maria van Eynatten in 1557' in: De Maasgouw, 33(1911 / 12), p. 77-79.
  • Eversen, J., Inventaris der archieven van het geslacht De Geloes en aanverwante families, afkomstig van het kasteel Eijsden, Maastricht Rijksarchief Limburg, 1910-1915 (typeschrift nr. 160515), o.a. de nrs 74 en 412-415.
  • Hupperetz, W., B. Olde Meierink en R. Rommes (red.), Kastelen in Limburg. Burchten en landhuizen (1000-1800), Utrecht, Matrijs, 2006, pp. 384-386.
  • Hendriks, J.G.A. i.s.m. W. van Mulken, Gebundelde inventarissen der archieven van het kanton Eijsden 1795-1800, de gemeente Breust 1800-1828, de gemeente Eijsden 1800-1828, de gemeente Oost 1800-1828, de gemeente-ontvanger van Breust, Eijsden en Oost 1812-1828, Maastricht, Provinciale Inspectie der Archieven in Limburg, 1988, 98 p.
  • Janssen de Limpens, K.J.Th., 'Geschiedenis der heerlijkheid Oost (Met 13 bijlagen: 1357-1683)' in: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg, 100(1964), p. 85-147.
  • Janssen de Limpens, K.J.Th., Leen- en laathoven in de Maaslandse Territoria vóór 1795, (Werken uitgegeven door Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap, nr. 6) Maastricht, 1974, p. 34 (nr. 112).
  • Krüll, W.J., Bibliografie van de geschiedenis van de Zuid-Limburgse kastelen en landhuizen, Heerlen, 1982, nummer 11.
  • Marres, W. en J.J.F.W. van Agt, Zuid-Limburg, uitgezonderd Maastricht, Den Haag, staatsdrukkerij, Deel V (provincie Limburg), derde stuk in De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst, 1962, p. 122-126.
  • Meijer, E., 'De maaltijden na het overlijden van de joffer en joncker van Oost in 1557 / 1558. De sociale waarde van voeding' in: Hupperetz, W. & J.M. van Winter (red.), Dagelijks leven op Limburgse kastelen (1350-1600). Voeding en voedselbereiding, Bijdragen n.a.v. een studiedag in het Limburgs Museum te Venlo 10 maart 1995, Venlo, 1995, p. 102-118.
  • Nispen tot Sevenaer, E.O.M. van, 'Het kasteel Oost te Eysden, hoe het is en hoe het was' in: De Maasgouw, 61(1941), p. 4 e.v. (Overdruk in: Eijsden, 2(1978)2, p. 17-22).
  • De Provincie Limburg (2 delen), Deel VII in Voorlopige Lijst der Nederlandsche Monumenten van Geschiedenis en Kunst, Den Haag, 1926, p. 73-74.

Afbeeldingen Beeldbank RCE

U kunt foto's van dit monument toevoegen op Wikimedia Commons o.v.v. rijksmonumentnr. 15519

Kasteel Oost (Oost-Maarland) is gelegen in het Nederlands Limburgse dorp Oost-Maarland dat deel uitmaakt van de gemeente Eijsden-Margraten.

Het kasteel is een rijksmonument.

Beschrijving van het kasteel

Het kasteel was in oorsprong een omgrachte woontoren en was de zetel van een heerlijkheid onder het hertogdom Daelhem. Deze woontoren vormt de kern van het tegenwoordige herenhuis en bestond uit een kelder met daarboven drie verdiepingen waarbij de totale hoogte minimaal twaalf meter moet zijn geweest. Het oudste muurwerk dat momenteel nog in een der zijgevels aanwezig is, is opgebouwd uit breuksteen en dateert vermoedelijk uit de 12e of 13e eeuw. De woontoren werd in 1548 uit mergelsteen opgetrokken en ingepast in een verbouwing waarbij een bakstenen aanbouw uit kolenzandsteen van gelijke grootte als de woontoren. De ingang werd hierbij verplaatst naar een nieuw gebouwde achtkantige traptoren. Deze toren is in het huidige gebouw nog steeds beeldbepalend. Het bouwjaar 1548 is zichtbaar in een gebeeldhouwde fries.

In 1674 werd opnieuw een verbouwing gedaan door Ulrich Anton Hoen uit het geslacht van de heren van Hoensbroeck en in 1848 werd het andermaal verbouwd, waarbij het werd voorzien van een Zwitsers zadeldak met dakoversteken.

In de jaren 1950 werd het kasteel zodanig ingrijpend gewijzigd dat van de oorspronkelijke structuur weinig meer overbleef en het kasteel een landhuisachtig uiterlijk kreeg.

Geschiedenis en bewoners

De geschiedenis van kasteel Oost is nauw verbonden met het omliggende gebied dat in de vroege middeleeuwen Augskirche werd genoemd. Het was toen een leen van het graafschap Daelhem en viel onder de schepenbank van ’s-Gravenvoeren. In 1357 gaf Daelhem Oost in leen aan de hertog van Brabant en had het heerlijke rechten onder het geslacht Oys. In de 15e en 16e eeuw regeerde er de familie Van Holsit.
In 1373 gaan de rechten over naar de heren van Gronsveld. Door het huwelijk van Dirk van Bronckhorst-Batenburg met Catharina van Gronsveld, de oudste dochter van Hendrik III van Gronsveld en Aleijda d'Oupeye Juppleu, kwam het kasteel in het bezit van de Bronckhorsten. In 1639 komt het kasteel via een familie Van Berghe-Trips in bezit van de familie van Adriaan van Hoensbroeck en wordt Oost een heerlijkheid.

In 1761 komt het kasteel in bezit van de graven van Geloes, heren van Eijsden. Deze familie bleef eigenaar van het kasteel, met onderbreking in de Franse Tijd, tot 1936 toen de mannelijke lijn uitstierf en een dochter huwde met graaf Marcel de Liedekerke de Pailhe.

In 1958 werd de beeldend kunstenaar Teun Roosenburg de nieuwe eigenaar na eerst bewoner te zijn geweest. In 1971 verkocht de graaf de oorspronkelijk bij het kasteel behorende boerderij (voorheen koetshuis) aan een andere partij. Momenteel zijn zowel het kasteel als ook de boerderij en de omliggende weilanden in eigendom van Michel Maes. Maes heeft het voornemen om de vroegere kasteeltuin in ere te herstellen.

Kastelen in Eijsden-Margraten

Naast Kasteel Oost zijn er in de gemeente Eijsden-Margraten nog vier kastelen:

  • Kasteel Eijsden
  • Kasteel van Gronsveld
  • Kasteel van Mheer
  • Kasteel van Rijckholt

Literatuur

  • Kasteel Oost en zijn kunstenaars (Red. Teun Roosenburg), Venlo, De Spijk, 1991. (Uitgave ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Kasteel Oost).



Ga naar Wikipedia.

Kasteel Oost ligt ten noordwesten van het gelijknamige dorp aan de rand van de Maasvallei. Het huis bevindt zich op slechts 300 meter van het verdwenen huis Cloppenburg. De forse omgrachting, ooit gevoed door het beekje de Bak, is volledig verdwenen en onderdeel van het park geworden. Aan oostzijde strekt zich de voorburcht uit.

De burcht van Oost (Oest, Oys) was in de veertiende eeuw vermoedelijk het stamslot van de familie van Oost. Vanwege de slechte staat werd Oost verbouwd naar plannen van architect George van Poppel.

Het oudste deel van kasteel Oost is een forse woontoren. De toren is vermoedelijk in de dertiende eeuw, misschien zelfs nog eerder, gebouwd op een motte. De contouren van de burchtheuvel zijn op de eerste kadasterkaart nog gedeeltelijk te onderscheiden.

In de zestiende eeuw werd het gebouw uitgebreid. Door een L-vormige toevoeging aan de west- en zuidzijde kreeg het kasteel een vierkante plattegrond met een uitstulping naar het noorden, waartegen in 1548 een aparte, achthoekige traptoren van drie geledingen is gebouwd.

In de achttiende eeuw werd de oostgevel vanaf de plint onder handen genomen en geheel vervangen door een bakstenen muur met mergelstenen hoekblokken. Hierdoor verdween een belangrijk deel van de oorspronkelijke woontoren.

Het voormalige kasteeleiland kende nog een huis met trapgevel en een omstreeks 1880 gesloopte kapel. Aan de oostkant lag de voorburcht met dienstgebouwen die in het begin van de negentiende eeuw drie zijden van een binnenplaats omgaven.

Context: gelegen aan de rand van de Maasvallei aan de monding van het beekje de Bak.