Herenhuis met bijgebouwen Holtmühle - Tegelen

  • Informatie
  • Gegevens
  • Documentatie
  • Media
  • Domein
  • Wikipdia

Naam:

Holtmühle

Alternatieve benaming(en):

Holtmeulen, Holtmolen, Glazenap

Adres:

Kasteellaan 6-10, 14-16, Tegelen

Bezoek mogelijkheden:

Als bezoeker van de horecagelegenheid

Omschrijving:

(RCE) Eenvoudig omgracht haakvormig edelmanshuis met twee torenvormige hoekpaviljoens, XVII-XVIII. Inwendig o.a. twee schoorsteenmantels met Empire-stucwerk. Tot het kasteel behoren verder: Venlose poort, tevens woning, met mansardedak. Kaldenkerkerpoort. Langwerpig bijgebouw met twee vierkante hoektorens. Een dienstvleugel met nog een hoektorentje.

Bouwtype:

Herenhuis met bijgebouwen

Typologie:

Moated site

Huidig gebruik:

Hotel en horeca

Adres:

Kasteellaan 6-10, 14-16

Plaats:

Tegelen

Gemeente:

Venlo

Rijksmonument:

34981

Omvang monument:

Huis, twee poorten, bijgebouw en dienstvleugel.

Documentatie:

  • Mulken, W. van, Inventaris van de archieven der gemeente Tegelen, 1601 - ca. 1929, Maastricht, Dienst Inspectie der Archieven in Limburg, 1974, 168 p.
  • Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Dossier Holtmühle, Zeist, Documentatie historische buitenplaatsen.
  • TU, Delft, Werkverband Restauratie, interne rapport kasteel Holtmühle, 1978.

Literatuur:

  • Bartels, J.Th.A. & J. Thissen, Tegelen in oude ansichten: waarin opgenomen afbeeldingen van Steyl, Zaltbommel, Europese Bibliotheek, 1972, 76 p.
  • Bauer, T.C. & H. Tillema, 'De Holtmühle te Tegelen' in: Castellogica III, (1993-1997), p. 227-234.
  • Beurden, A.F. van, 'De Holtmeulen of Holtmühle bij Tegelen en het dorp' in: Buiten, 6(1912), p. 114-117, 126 en 129.
  • Bruijnzeels, J.M.C., Kasteel Holtmühle Tegelen, Tegelen, Folder van Stichting kasteel Holtmühle, z.j.
  • Canoy, P.M., Tegelen en Steyl: herinneringen van vader tot zoon overgegaan met eenige uitrekzels uit oude werken / Peeters P.G., Chronologische beschrijving van Tegelen: benevens aanteekeningen over Belfeld en Steijl, Tegelen, (dubbele herdruk Heemkundige kring van uitgaven uit 1861 en 1876), 1980, 60 en 109 p.
  • Crassier, Louis baron de, Dictionnaire historique du Limbourg néerlandais de la période féodale à nos jours, Maastricht, Van Aelst, opnieuw gepagineerde overdruk uit Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 1930-1937, p. 502.
  • Driessen, Th.W.J., Geschiedenis van Tegelen, Steyl, Missiehuis Steyl, 1952, 320 p.
  • Hupperetz, W., B. Olde Meierink en R. Rommes (red.), Kastelen in Limburg. Burchten en landhuizen (1000-1800), Utrecht, Matrijs, 2006, pp. 168-170.
  • Janssen de Limpens, K.J.Th., Leen- en laathoven in de Maaslandse territoria vóór 1795, (Werken uitgegeven door Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap, nr. 6) Maastricht, 1974, p. 80 en 82 (nrs. 328 en 342).
  • Jongsma, H. & A. Loosjes, Kasteelen, buitenplaatsen, tuinen en parken van Nederland, 3 delen, Amsterdam, Scheltema & Holkema, 1912-1922, deel 2, p. 19-20.
  • Linssen, D., H. Rottier en H. Salden, Limburgse kastelen in vogelvlucht, z.p. (Heerlen / Genk), 1980, p. 58-59.
  • Metsemakers, A.J.H., De Holtmühle: van kasteel naar chateau, Tegelen, Gemeente Tegelen, 1993, 28 p.
  • Michiels, M.A., Tegelen en Steyl in oude ansichten, Zaltbommel, Europese Bibliotheek, 1997, 92 p.
  • Peeters, P.G., 'Chronologische beschrijving van Tegelen (II 7: Huis en heren van Holtmolen)' in: Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg, (1876), p. 60.
  • Pothof, M.J., 'Kasteel Holtmühle te Tegelen, bouwhistorisch onderzoek' in: Hoekstra, T.J. et al., Liber Castellorum: 40 variaties op het thema kasteel, Zutphen, Walburg Pers, 1981, p. 225-239.
  • De Provincie Limburg (2 delen), Deel VII in Voorlopige Lijst der Nederlandsche Monumenten van Geschiedenis en Kunst, Den Haag, 1926, p. 460-461.
  • Rosenkrantz, E., 'Stukken betrekking hebbende op Limburg in het Rijksarchief der stad Keulen' in: De Maasgouw, 16(1894), p. 33, 35, 38-39, 42-43, 46-47, 51-52.
  • Verhuven, R., 'Joachim Reinhold von Glasenap, der 'wilde Baron' von Holtmühlen und Dalerhof' in: Heimatbuch des Grenzkreises Kempen-Krefeld, 7(1956), p. 41-45.
  • Verzijl, J., 'Limburgsche kasteelen: Het kasteel Holtmühle te Tegelen en zijn bewoners' in: De Nedermaas, 7(1929 / 30)5, p. 52-54.

Afbeeldingen Beeldbank RCE

U kunt foto's van dit monument toevoegen op Wikimedia Commons o.v.v. rijksmonumentnr. 34981

Kasteel Holtmühle is een kasteelcomplex, in zijn huidige hoofdvorm in hoofdzaak uit de 17e eeuw. Het hoofdgebouw is een bakstenen gebouw met twee torenvormige hoekpaviljoens. De hoofdentree heeft een 19e-eeuwse hardstenen deuromlijsting. Tot het kasteelcomplex behoort een van de weinige geheel bewaard gebleven tiendschuren in Nederland. Verder bestaat het complex uit twee alleenstaande poortgebouwen (Kaldenkerker Poort en Venlose Poort), bijgebouwen, tuinen, grachten, vijvers en landerijen.

Geschiedenis

Dit kasteel in Tegelen in Nederlands-Limburg is in oorsprong bijna 700 jaar oud. Archeologisch onderzoek toont aan dat het kasteel waarschijnlijk in de laatste helft van de 14e eeuw is gebouwd. De eerste met naam bekende eigenaar was Otto van Holtmeulen. Hij werd in 1394 met de heerlijkheid Tegelen en toebehoren beleend door de hertog van Gelre. De stelling dat Otto, de nieuwe heer van Tegelen, gehuwd zou zijn met ene Elisabeth van Tegelen wordt door geen enkele bron ondersteund, maar wordt helaas tot op de dag van vandaag kritiekloos in diverse publicaties gekopieerd. De heren van Tegelen hadden tot die tijd altijd in kasteel de Munt en de Bongertshof gewoond: hier ging nu een zijtak van de familie wonen. Het huidige 17e-eeuwse hoofdgebouw bevat nog fragmenten van het oorspronkelijke 14e-eeuws gebouw.

In de 17e eeuw werd het kasteel bewoond door leden van het Duits adellijk geslacht Metternich, die hun rechten op de heerlijkheid Tegelen en het inmiddels bouwvallige kasteel Holtmühle in 1702 verkochten aan de familie von Hundt zum Busch, die het kasteel weer bewoonbaar liet maken. Ze lieten ook een nieuwe weg naar Kaldenkerken aanleggen. Deze verhoogde weg liep van de Kaldenkerker Poort door het moerassige gebied onder de steilrand rechtstreeks naar Kaldenkerken en het slot Wambach, en kwam bekend te staan als de Huntsleich, Hondsdiekerweg of Hondsdijk.

In 1744 trouwde de jonge barones Anne Elisabeth von Hundt met de Pruisische militair Joachim Reinhold von Glasenapp, die in 1747 het kasteel en de bijbehorende titel, heer van Tegelen, van zijn schoonvader erfde. Na von Glasenapps vertrek uit Tegelen rond 1780 stond het kasteel geregeld langere tijd leeg. In 1879 was Jacobus Craandijk in Tegelen. In zijn Wandelingen door Nederland met pen en potlood wijdt hij enkele regels aan het kasteel: 't Is vooral opmerkelijk om het uitgestrekte kasteel Holtmuhle, het hoofdkwartier van Frederik Hendrik bij het beleg van Venlo in 1646. Vroeger bezat dit slot aanzienlijke achterleenen en waren er belangrijke regten aan verbonden. Tegenwoordig is het onbewoond, maar, naar het schijnt, nog goed onderhouden en, met zijn twee poorten, zijn' ommuurden voorhof, zijn breede gracht, maakt het gebouw een' goeden indruk, die nog zou worden vermeerderd, als de muren niet met een leelijk, eentoonig donker grijs kleurtje waren bedekt.

Rond 1850 was het kasteel zo vervallen dat de helft van de gebouwen werd afgebroken toen Louis de Rijk zich er vestigde, die het gebouw in 1852 grondig liet verbouwen. Zijn dochter Theodora trouwde in 1883 met Johan van Basten Batenburg. De gemeente Tegelen kocht het kasteel met de bijgebouwen en de omliggende landerijen in 1968 van de familie van Basten Batenburg voor 800.000 Nederlandse gulden. In 1985 werd de Kaldenkerker Poort gerestaureerd en een jaar later de Venlose Poort. Na een omvangrijke restauratie in 1993 is in het complex het hotel-restaurant Château de Holtmühle, behorende tot de Bilderberg-hotelketen, gevestigd. Rondom het kasteel zijn fraaie kasteeltuinen in diverse stijlen te bewonderen.

Tiendschuur

De gemeente Tegelen liet in 1978 de hoektorentjes van de tiendschuur herstellen en in 1988 werd het gebouw in de oorspronkelijke staat hersteld, waarbij onder andere een later aangebouwde opslagloods werd gesloopt. In het gebouw werd in 1985 een keramische leerwerkplaats gevestigd en sinds 1987 huist het Tegels keramiekmuseum in de tiendschuur.

Externe links

  • Website Stichting Limburgse Kastelen
  • Website Keramiekcentrum Tiendschuur Tegelen
  • Website Castellogica (1983 - 1999)

Ga naar Wikipedia.

Kasteel Holtmühle, dat naar de achttiende-eeuwse eigenaar ook Glasenap werd genoemd, ligt ten zuiden van de oudste dorpskern van Tegelen tussen langgerekte akkercomplexen in een breed beekdal. De grachten van het kasteel maken deel uit van de stuwvijvers van de zuidelijk daarvan gelegen watermolens. De molens zijn overigens niet verantwoordelijk voor de naamgeving van het kasteel.

Het huidige kasteelcomplex bestaat uit drie zelfstandige, deels omgrachte onderdelen: het eigenlijke kasteel, de voormalige voorburcht met remise en de Kaldenkerkerpoort aan de zuidoostzijde, en de nederhof met tiendschuur en de Venlosepoort aan de noordzijde.

In 1852 werd het kasteel gedeeltelijk afgebroken door de nieuwe eigenaar, die het liet verbouwen tot een comfortabel landhuis. Daarbij werd de oorspronkelijke woontoren tot op de kelders afgebroken om meer licht binnen te krijgen. In 1907 is tegen de zuidwand van de binnenplaats een monumentale gang over twee bouwlagen aangebracht om de woonvertrekken beter te ontsluiten. Bij de ingrijpende verbouwen tot hotel-restaurant in 1987, onder leiding van W. Thomas, is een gedeelte toegevoegd. Op de nederhof staan de Venlosepoort en de in de kern achttiende-eeuwse tiendschuur die rond 1860 werd verbouwd tot mineraalwaterfabriek. Op de voorburcht stond de grotendeels in 1987 door nieuwbouw vervangen remise en de Kaldenkerkerpoort. De beide poorten dateren uit de achttiende eeuw, maar zijn rond 1820 ingrijpend verbouwd. Tussen de voorburcht en de nederhof heeft ook een brugverbinding bestaan.

Nu nog te zien:



Context

Gelegen tussen akkercomplexen in een breed beekdal.