Herenhuis met besloten hoeve Nijswiller - Nijswiller

  • Informatie
  • Gegevens
  • Documentatie
  • Media
  • Domein
  • Wikipdia

Naam:

Nijswiller

Alternatieve benaming(en):

Nyswilre, Nieswijlre

Adres:

Kolmonderstraat 18, Nijswiller

Bezoek mogelijkheden:

Nee

Omschrijving:

(RCE) Kasteel, rechthoekig gebouw; vierkante toren met traptoren en noordvleugel, XVII, verder XVIII-XIX. Trapleuning, XVIII; marmeren schoorsteenmantels, XVIII-XIX A.

Bouwtype:

Herenhuis met besloten hoeve

Typologie:

Rechthoekige burcht

Huidig gebruik:

Retraitehuis

Adres:

Kolmonderstraat 18

Plaats:

Nijswiller

Gemeente:

Gulpen-Wittem

Rijksmonument:

39242

Omvang monument:

Gehele gebouw.

Documentatie:

  • Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Dossier Nijswiller, Zeist, Documentatie historische buitenplaatsen.

Literatuur:

  • Anoniem, 'Restauratie-nieuws' in: Nieuws-bulletin van de Koninklijke Nederlandse Oudheidkundige Bond (KNOB), 1956, p. 144 en 1957, p. 140.
  • Agt, J.J.F.W. van et al., Vaals, Wittem en Slenaken, deel VII in De Nederlandse monumenten van geschiedenis en kunst. De provincie Limburg, Zuid-Limburg uitgezonderd Maastricht, 2e afl., Den Haag, Staatsuitgeverij, 1983, p. 309-313.
  • Bertrand, Cor, Wittem in oude ansichten: waarin afbeeldingen uit Epen, Eys, Mechelen, Nijswiller, Schweiberg, Wahlwiller en Wittem, Zaltbommel, Europese Bibliotheek, 1974, 38 p.
  • Bertrand, Cor, Wittem, Abcoude, Papyrus, 1991, 64 p.
  • Crassier, Louis baron de, Dictionnaire historique du Limbourg néerlandais de la période féodale à nos jours, Maastricht, Van Aelst, opnieuw gepagineerde overdruk uit Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg 1930-1937, p. 608.
  • Hupperetz, W., B. Olde Meierink en R. Rommes (red.), Kastelen in Limburg. Burchten en landhuizen (1000-1800), Utrecht, Matrijs, 2006, pp. 477-479.
  • Krüll, W.J., Bibliografie van de geschiedenis van de Zuid-Limburgse kastelen en landhuizen, Heerlen, 1982, nummer 100.
  • Leclercq, W.L., Limburgs reisboek, Amsterdam, z.j., p. 328.
  • Mosmans, H., 'Huize Nyswilre (Koop door familie Brewer, 1702)' in: De Maasgouw, 51(1931), p. 51.
  • De Provincie Limburg (2 delen), Deel VII in Voorlopige Lijst der Nederlandsche Monumenten van Geschiedenis en Kunst, Den Haag, 1926, p. 566.
  • Ramakers, E., 'De bewoners van Strijthagen in de zestiende en zeventiende eeuw' in: De Maasgouw, 100(1981), p. 157-171.
  • Wagner, J.D., 'Copeij vant testament van Jonch. Lenart van Merssen tot Nijswiller' in: De Maasgouw, 32(1910)11, p. 84-85.

Afbeeldingen Beeldbank RCE

U kunt foto's van dit monument toevoegen op Wikimedia Commons o.v.v. rijksmonumentnr. 39242

Kasteel Nijswiller is gelegen aan de oostzijde van het gelijknamige dorp Nijswiller in de gemeente Gulpen-Wittem in Nederlands Limburg.

Ligging en omschrijving van het kasteel

Toen het kasteel werd gebouwd werd hiervoor een strategische plek gekozen aan de oeroude handelsroute Maastricht-Aken en aan de Selzerbeek. Het huidige kasteel omvat een hoofdgebouw, het eigenlijke kasteel, en een nederhof. Het kasteel heeft een grote vierkante woontoren met hieraan een oostelijke vleugel. Op een hoek van de vleugel bevindt zich, aansluitend aan de woontoren, een achthoekige 16e-eeuwse traptoren waarin zich een houten spiltrap bevindt. De woontoren heeft een achtkantige spits met hierop een windvaan welke is voorzien van het familiewapen van Van Eynatten, een der vroegere bewoners. Het geheel is opgetrokken uit bakstenen en voorzien van hardstenen banden en segmentboogvensters. Deze vensters zijn voorzien van hardstenen omlijstingen.

De nederhof ligt aan de oostzijde van het kasteel en bestaat uit drie aaneengesloten vleugels waarop de jaartalankers 1774 en 1785 zichtbaar zijn.

Aan de zuidzijde van het kasteel bevindt zich een park met daarin een Mariagrot en restanten van de vroegere kasteelgracht.

Het kasteel is een rijksmonument.

Geschiedenis en bewoners

De oorsprong van het kasteel ligt in 1275 toen Werner van Bolland, de rijksveldmaarschalk van hertog Jan van Brabant toestemming kreeg om ter plaatse van het huidige Nijswiller een kasteel te bouwen. De gekozen plek was heel strategisch door de ligging aan de handelsroute Maastricht-Aken met het oog op de mogelijkheid om tol te heffen. De directe nabijheid van de Selzerbeek schiep bovendien de mogelijkheid om de omgrachting van het kasteel te kunnen voeden met het beekwater. Van Bolland noemde het kasteel "Neis-Wilre" (nieuw Wijlre) en hij paste en passant zijn naam aan tot "Van Bolland van Wilre".

Via vererving kwam het kasteel enkele generaties later in het bezit van de familie Van Caldenborg. In 1505 kwam het wederom in handen van een andere familie toen Catharina van Caldenborn huwde met Jan van Eynatten. De familie Van Eynatten bezat kastelen en goederen in onder andere Maastricht, Gulpen en Nuth. Een eeuw later kwam het kasteel in handen van de familie Van Schaesberg. Deze familie had als stamslot het kasteel van Schaesberg, tegenwoordig een ruïne in het gelijknamige Schaesberg. De familie verkoos hun stamslot echter boven het kleine kasteeltje in Nijswiller en verhuurde dit laatste daarom aan de drost van Meerssen.

Door slecht onderhoud was het kasteel danig in verval geraakt en na een grote opknapbeurt werd het door Agnes van Schaesberg in 1702 verkocht. Nieuwe eigenaar werd Pieter Brewer von Fürth, een telg uit het Akense patriciërsgeslacht Von Fürth, die ook al het nabijgelegen kasteel Lemiers bij Vaals en kasteel Rivieren bij Klimmen bezaten. Begin 19e eeuw werd het kasteel aangekocht door baron Guillaume de Lognay. Door het ontbreken van mannelijk nageslacht kwam het kasteel daarna in het bezit van andere adellijke families. Eerst was er baron Jean van de Bruggen en daarna Frederick von Coels. Al deze families voerden diverse moderniseringen door en brachten allerlei verfraaiingen aan het interieur aan zoals stucplafonds, ornamenten en schouwen.

Aan het eind van de 19e eeuw werd het kasteel verkocht. In 1886 overleed hier Maria Hubertina Anna Emilie Regout, dochter van de bekende Maastrichtse entrepreneur Petrus Regout. Emilie Regout woonde er mogelijk met haar man, de politicus en bestuurder Hubert Joachim Brouwers, en hun twee(?) kinderen. De nieuwe eigenaar nam het niet zo nauw met het prachtige interieur. Door de vele aanpassingen en moderniseringen verloor het kasteel veel van zijn authenticiteit. Dit werd nog erger toen het kasteel in 1934, nadat het een jaar eigendom was geweest van het Algemeen Mijnwerkers Fonds van de Staatsmijnen, in bezit kwam van de zusters franciscanessen van Heythuysen. De pracht en praal van het kasteel paste niet bij hun sobere en ingetogen levensstijl en daarom werd het kasteel inwendig ontdaan van alle in hun ogen overbodige versieringen.

Het koetshuis behorende bij het kasteel is omstreeks 1936 verbouwd tot naaiatelier. Onbekend is of het ook hiervoor in gebruik is geweest, wel is het gebouw in gebruik geweest als lagere school voor de kinderen uit Nijswiller. De zusters vertrokken omstreeks 1980 waarna zij het kasteel verhuurden aan stichting Temenos die het gebruikte als paramedisch centrum.

Sinds 2008 is het kasteel privébezit.

Externe links

  • Stichting Limburgse kastelen[dode link]

Ga naar Wikipedia.

Het kasteel van Nijswiller is gelegen aan de zuidoostrand van het gelijknamige dorp op het punt waar de weg Aken-Maastricht de Selzerbeek kruist. Het kasteel staat op de rechteroever van de Sinselbeek.

Tegenwoordig is het een religieus bezinningscentrum van de Stichting Temenos.

Het kasteel Nijswiller bestaat uit een rechthoekig landhuis met op de hoek een uitspringende vierkante toren met in de binnenhoek een traptoren. De dikte (2 meter) van een ongelijkmatig stuk muur in het souterrain van het oude gedeelte van het hoofdgebouw vormt een indicatie voor een middeleeuwse oorsprong.

Rond 1860 werd het bouwvolume naar het zuiden toe uitgebreid en verdubbeld.' De ruime omgrachting en de waterpartij om de voorburcht zijn gedempt. De hier in U-vorm opgestelde gebouwen van de hoeve zijn opgetrokken in baksteen.

Volgens twee jaartalankers dateren deze dienstgebouwen uit 1774 en 1785. Het complex is in 1956/1957 gerestaureerd en het kasteelterrein is in een fraai park herschapen.

Context:

Gelegen aan de noordelijke oever van het dal van de Selzerbeek