Stichting Limburgse Kastelen dient zienswijze in over N280-West
7 november 2011
Onze Stichting heeft over de voorziene ontwikkelingen rondom de N280-West bij het college van Gedeputeerde Staten de volgende zienswijze in gediend:
Geacht college,
Naar aanleiding van het eindconcept Afwegingsdocument ‘Ontwikkelas Weert-Roermond, studie N280-West’, het bijbehorend plan-MER en de overige onderzoeksrapporten dienen wij de volgende zienswijze bij u in.
U bent eerder tot het voorlopige oordeel gekomen dat de oplossingsrichtingen 2 (het zgn. nulplusalternatief) en 3 (opwaarderen N-280 West) de meest voor de hand liggende oplossingsrichtingen lijken om samen met oplossingsrichting 1 (het nulalternatief) in een vervolgfase uit te werken. Hierbij geeft u onder meer aan dat het aanbeveling verdient voor de knelpuntgerichte aanpak te Baexem meerdere varianten in onderzoek te nemen.
Wij verzoeken u dringend, alvorens een definitief besluit te nemen over de te kiezen voorkeursoplossingsrichting, het volgende bij uw afwegingen te betrekken. De aanpak van verkeersknelpunten bij Baexem en het eventueel opwaarden van de N280 tot vierstrooks weg hebben onmiskenbaar nadelige gevolgen voor kasteel Baexem en het omliggende cultuurlandschap, kortweg het kasteeldomein Baexem.
Zoals u weet is besloten tot volledige integratie van cultuurhistorische waarden in de ruimtelijke ordening en de hiervoor benodigde wettelijke regelingen zullen per 1 januari 2012 a.s. een feit zijn. Met het oog hierop heeft onze Stichting Limburgse Kastelen door middel van onder meer kaartvergelijkend onderzoek de cultuurlandschappen rondom Limburgse kastelen in kaart gebracht. Zo ook rondom kasteel Baexem. Hiermee wordt beoogd de cultuurhistorische waarden van kasteeldomeinen te betrekken bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen alsmede een uitgangspunt te zijn bij het ontwerp van dergelijke ontwikkelingen.
Kasteel Baexem staat ten zuiden van het gelijknamige dorp aan de weg naar Grathem op de westrand van het beekdal van de Haelensche Beek. Het is een typisch voorbeeld van een kasteel dat in een beekdal werd gebouwd om de grachten van (vers) water te kunnen voorzien. Onderstaande geomorfologische kaart met topografische onderligger maakt deze situering inzichtelijk.
De voorganger van het huidige huis is mogelijk een nog zichtbare motte genaamd De Borg, waar het oudste kasteel zou hebben gestaan. Het huidige kasteel Baexem is van oorsprong een vroeg-zeventiende –eeuws slot, omringd door een gracht. Het was aan het begin van de 19e eeuw nog aan drie zijden door een gracht omgeven. Aansluitend was er een gracht om de vroegere moestuin achter het kasteel. Het voorterrein heeft een oprijlaan vanuit het noordwesten. De toegang wordt gemarkeerd door een symmetrisch inrijhek. Rond het plein bevinden zich vier gebouwen, die oorspronkelijk een vrijwel symmetrische aanleg hadden. Dit gebouw werd in de negentiende eeuw nog aanzienlijk uitgebreid, voor het werd vervangen door het huidige gebouw. Voorbij deze gebouwen ligt links huis ‘De Trap’. Aan de rechterzijde heeft een soortgelijk pand gestaan, dat in de eerste helft van de twintigste eeuw is vervangen door een nieuwe bedrijfsvleugel.
De inrichting van het cultuurlandschap rondom kasteel Baexem is in directe samenhang met het gelijknamige naburige dorp en huis Brias aan de oostrand van Baexem tot ontwikkeling gekomen.
Het geheel beschouwen wij als een waardevol kasteeldomein, waar de huidige N280 al een doorsnijding op vormt. Een verdere uitbreiding van de verkeersinfrastructuur zal dan ook leiden tot een evenredige inbreuk op dit kasteeldomein.
In de Plan-Mer Ontwikkelas Weert – Roermond wordt op p . 153 erkend dat bij de alternatieven 2 en 3 de weg dichter bij Kasteel Baexem komt te liggen, hetgeen als een negatief effect wordt gekwalificeerd. Echter niet uitsluitend de afstand tot kasteel Baexem zou bij de beoordeling van het effect moeten worden betrokken, maar ook de vergroting van de doorsnijding van het bij het kasteel behorende cultuurlandschap / kasteeldomein. E.e.a. wordt in de Plan-Mer ten onrechte niet onderkend en inzichtelijk gemaakt (zie ook de afwegingsmatrix op p.40, tabel 3.30 effect landschap neutraal).
Wij denken dat er een oplossing mogelijk is die de waardevolle omgeving van kasteel Baexem niet zal aantasten en tevens een volledige renovatie van de entree van Baexem zou kunnen opleveren.
Aan beide zijden van de N280 is in de loop van de tijd ter hoogte van de nieuwe rotonde bebouwing gerealiseerd die uit kwalitatief oogpunt geen aanwinst is gebleken. Aan de noordoostzijde staan panden die al reeds jaren zijn dichtgespijkerd en aan de zuidwestzijde zijn steeds meer stallen en schuren van een garagebedrijf verschenen. Onlangs is een van deze gebouwen afgebrand. De rechthoekige blokkavel aan de zuidwestkant wordt voor een groot deel in beslag genomen door de loodsen en opslag van het garagebedrijf. Verder staat er op de zuidpunt nog een karakteristieke woning en aan de noordzijde een villa, een dubbel woonhuis en een woonhuis annex bedrijf / visrokerij. De woonkwaliteit is door de ligging kort op de weg zeer slecht, o.a. door geluid, trillingen en fijnstof.
Het moet ons inziens mogelijk zijn om het gehele verkeersprobleem binnen deze kavel op te lossen. Op de eerste plaats door verplaatsing van de bedrijven naar een daarvoor ingericht bedrijfsterrein. Op de tweede plaats door de verplaatsing van 4 woningen waarvoor in Baexem nog percelen beschikbaar zijn. Pas de sloop- en nieuwbouwplannen voor de noordwesthoek aan, waarna de wegomlegging ook meer ruimte zal komen voor verplaatsing van de woningen en het kantoorpand. Het totale bouwblok dat vrijkomt is 400 meter lang en varieert tussen de 50 en 75 meter in breedte (exclusief de bestaande weg). Hierin kan met technische voorzieningen die het ruimtegebruik beperken goed een ongelijkvloerse aansluiting worden gemaakt met de doorgaande N280 in verdiepte ligging, zodat ook de geluidhinder minder wordt. Het eindresultaat is dan een aanzienlijke kwaliteitsverbetering én het behoud van het kasteeldomein Baexem.
Met vriendelijke groet,
Namens de Stichting Limburgse Kastelen,
Drs. G.M.K. Kockelkorn, voorzitter Ir. C.A. Snoeijs, secretaris