|
Stichting Limburgse Kastelen werkt met partners aan het project 'kasteeldomeinen' Theo Oberndorff 15-09-08 De Stichting Limburgse Kastelen heeft in oktober 2005 ten behoeve van een brede doelgroep het boek ‘Kastelen in Limburg’ uitgegeven. Dit boek geeft een inzicht in de stand van het onderzoek met betrekking tot de bouw- én bewoningsgeschiedenis van de kastelen in Limburg. De Stichting Limburgse Kastelen verricht op basis van dit boek aanvullende themastudies.
Eén van deze themastudies wordt uitgevoerd door de werkgroep Kasteeldomeinen met als doel inzicht te geven in de cultuurhistorische context tussen kasteel en bijbehorend cultuurlandschap. Hierbij gaat het om de begrenzing, benoeming en waardering van deze domeinen, die in het verleden (voor zover achterhaalbaar) en in het heden deel uitmaken van het kasteelcomplex.
De resultaten van de werkzaamheden tot heden kunt u raadplegen via www.taken.nl/slk
In dit project, dat als zogenoemd kennisproject in het kader van de Belvédère-subsidieregeling wordt ondersteund door het Stimuleringsfonds voor de Architectuur, werken verschillende partijen samen. Te weten: de provincie Limburg, het Limburgs Landschap, Taken Landschapsplanning Roermond, de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten en Huis voor de Kunsten Limburg.
Vaak blijft de aandacht voor de samenhang tussen kastelen en omringende cultuurlandschappen in de praktijk beperkt tot een relatief klein aantal historische buitenplaatsen (ca. 45). Daarbij gaat het om kastelen waarbij er sprake is van een waardevolle (tenminste nog op hoofdlijnen aanwezige) historische tuinaanleg uit de periode voor 1850.
Afgezien van het gegeven dat er uiteraard ook tuinontwerpen uit de periode na 1850 zijn gerealiseerd, is het van groot belang te onderkennen dat een kasteeldomein niet uitsluitend bestaat uit het gebouw met een bijbehorende (sier)tuin, maar ook uit utilitaire gronden ingericht ten behoeve van de economische exploitatie van een kasteeldomein. Dergelijke economische activiteiten hebben een bepalende invloed gehad op de inrichting van het domein en de huidige landschappelijke kwaliteit ter plaatse. Vaak heeft een kasteeldomein ook invloed gehad op de ruimtelijke ontwikkeling van een nabije nederzettingsstructuur. Vandaar dat in het kader van deze studie aandacht zal uitgaan naar lanen/bodemgebruik, waterhuishouding, aardwerken, bijgebouwen, poorten, muren, follies, verkavelingen, houtwallen, e.d., zo mogelijk en indien relevant verdwenen aanleg of artefacten, inclusief een archeologische indicatie.
Verder kan met het uitvoeren van deze studie ook een causaal verband kan worden gelegd tussen de landschappelijke omstandigheden en de locatie van een kasteel(ruïne): met andere woorden de landschappelijke context die de locatie van een kasteel (mede) verklaart.
Doordat:
• de uitkomsten van deze studie beschikbaar komen voor de provinciale cultuurhistorische waardenkaart;
• er rondom actuele case studies workshops worden georganiseerd voor relevante
vakdisciplines;
• er algemene voorlichtingsbijeenkomsten worden gehouden over de opgedane
kennis;
kunnen planners de opgedane inzichten over de samenhang tussen kasteelgebouwen en omringende cultuurlandschappen (in de brede zin van het woord) benutten als inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden.
Op basis van deze studie kunnen derhalve (pilot)projecten voor de toekomstige bestemming, inrichting en het beheer van kasteeldomeinen worden ontwikkeld, waarbij de cultuurhistorie als inspiratiebron fungeert.
Deze doelstelling sluit aan bij de inzichten en beleidsmatige ontwikkelingen ten aanzien van de integrale samenhang tussen cultuurhistorische objecten en cultuurlandschap bij zowel de rijksoverheid, de provinciale overheid en particuliere instellingen als de Nederlandse Kastelenstichting.
Het project wordt financieel ondersteund door het Stimuleringsfonds voor de Architectuur, in het kader van de zogenoemde Belvédèreregeling voor kennisprojecten.
Om de landschappelijke inventarisatie van kasteeldomeinen in Limburg goed te kunnen uitvoeren biedt verder de provincie Limburg op grond van een samenwerkingsovereenkomst de mogelijkheid om gebruik te kunnen maken van het provinciale digitale archief (topografische kaarten uit verschillende jaren, de geomorfologische kaart, de bestaande digitale gegevens van de kasteeldomeinen en de provinciale cultuurhistorische waardenkaart).
De samenwerking tussen de provincie Limburg en de Stichting Limburgse Kastelen heeft derhalve als doel inzicht te geven in de cultuurhistorische context tussen kasteel en bijbehorend cultuurlandschap (in de brede zin van het woord). Er vindt digitale informatie-uitwisseling plaats doordat de nieuw opgedane inzichten van de Stichting Limburgse Kastelen rondom Limburgse Kasteeldomeinen ten behoeve van opname in en verdere verdieping van de provinciale cultuurhistorische waardenkaart beschikbaar worden gesteld.
Ook de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) heeft toegezegd om dit project van de bij deze dienst aanwezige documentatie inzake Limburgse Kastelen en hun omringende cultuurlandschap te willen voorzien. De vakspecialist van de RACM inzake historische buitenplaatsen is beschikbaar voor het inbrengen van expertise.
In de werkgroep kasteeldomeinen nemen deel de Stichting Limburgse Kastelen, Stichting het Limburgse Landschap, Huis voor de Kunsten Limburg en de provincie Limburg. Taken Landschapsplanning te Roermond biedt de werkgroep Kasteeldomeinen faciliteiten. Voor de werkgroep onderzoekswerkzaamheden uitgevoerd door stagiaire(s) / vakstudenten, waarvoor een werkplek is ingericht bij Taken Landschapsplanning te Roermond.
De uitvoering van het project tot heden heeft de nodige leermomenten opgeleverd, op grond waarvan de gekozen uitvoeringsmethodiek verder is ontwikkeld.
Bij de tot heden ontwikkelde werkmethode worden de gegevens van de Tranchotkaart (ca. 1810) en de actuele topografische kaart met elkaar vergeleken, de relevante overlappende ‘domeinelementen’ worden op transparanten gezet en gedigitaliseerd. Het gebruik van de laat 19e eeuwse topografische kaarten is een zeer belangrijk hulpmiddel bij het gebruik / interpretatie van de Tranchotkaarten en het maken van de transparanten op de aktuele topografische ondergrond.
Waar nodig en wenselijk wordt dossieronderzoek bij de RACM gedaan.
Essentieel voor het project is het identificeren van de ‘kasteelbiotoop’, de landschappelijke context: wat is het wezen van de plek en op welke wijze kan deze een inspiratie voor toekomstige ontwikkelingen zijn. Het is van belang om achteraf op alle relevante domeinen de omgrenzingen van de beschermde buitenplaatsen en de NSW-landgoederen te projecteren.
Weblink: http://www.taken.nl/slk
terug
|